گروه متفرقه (معرفی کتاب)

نویسنده: نورمن کورتز

ترجمه: حبیب‌الله تیموری

تاریخ: 31/06/1386

www.eslamibidgoli.ir

چند روز پیش نسخه‌ای از چاپ چهارم کتاب مقدمه‌ای بر آمار در علوم اجتماعی که در سال 1384 به چاپ رسیده است به دستم رسد. احساس کردم که این کتاب 408 صفحه‌ای که توسط نشر نی به طبع رسیده است ساده‌تر و مختصرتر از برخی دیگر از کتاب‌های این حوزه است. این کتاب توسط استاد حبیب‌الله تیموری ترجمه شده است که قلمی شیوا در ترجمه دارند.

برای معرفی این کتابر ترجیح دادم پیشگفتار کتاب را عینا این‌جا بیاورم و در انتها نیز فصل‌های کتاب را ذکر کنم. مطلب زیر عینا از پیشگفتار نقل شده است:

"کتاب حاضر که به صورت ترجمه فارسی به علاقمندان عرضه می‌شود، به دلیل احساس نیازمندی جامعۀ پژوهندگان ایرانی، و پس از مقایسۀ کتب متعدد در این زمینه، برای ترجمه انتخاب شده است. از ویژگی‌های این کتاب، یکی آن است که از زمینۀ تدریس چندین ساله آمار مقدماتی با توجه به کاربرد آن در پژوهشهای اجتماعی، و در رابطه متقابل با گروههای مختلف دانشجویی، با توجه به نیازمندیها و نگرشهای آنان، تدوین یافته است.

ویژگی دوم کتاب این است که در عین مقدماتی بودن، در حد خود مجمعوعه کاملی است: از یک سو، اساسی‌ترین و فوری‌ترین هدفهای پژوهنده علوم اجتماعی را به شیوه‌ای بسیار زنده و زودفهم برآورده می‌کند، و چنان تالیف شده است که مجموعه‌ای گزیده، مرتبط، و کامل از مفهومهای اساسی و روشهای بسیار سودمند کاربردی را در حد آمار مقدماتی، در دسترس علاقمندان، به ویژه دانشجویان، قرار می‌دهد.

از سوی دیگر، اگر هدف مطالعه کننده این باشد که برای ورزیده‌تر شدن در کاربرد تکنیکهای پیشرفته آماری، مطالعات خود را ادامه بدهد، این کتاب، به سبب طرز انتخاب و ارائه مطالب، هم شالوده لازم را، و هم"راهنامه" سفره‌های بعدی را برای او فراهم می‌آورد.

در تدوین کتابی از این گونه، دو شرط باید رعایت شده باشد تا بتواند خواسته علاقه‌مندان را برآورده کند. اول آنکه باید مطالعه کننده را با پایه‌های اصلی تحقیق و تصمیم‌گیری آماری آشنا کند. به عبارت دیگر، چنین کتابی باید با روشن‌کردن و باز نمودن مفهومهای بنیادینی که شیوه‌های صوری تحلیل بر آنها بنا شده است، تفکر آماری را به مطالعه کننده بیاموزد. در راه رسیدن به این هدف، یعنی معرفی و شرح مفهومهای اساسی، و در نشان دادن طرز الگوسازی آماری با ترکیب آن مفهومها، کوشش خاص و آگاهانه به کار رفته است.

شرط دوم آن است که این چنین متن مقدماتی باید جنبه‌های فنی کاربرد و تفسیر آمار را به مطالعه کننده بیاموزد. یعنی به او بیاموزد که آمارهای (یا توابع نمونه‌ای) مختلف(مانند میانگین) چگونه محاسبه می‌شود، کدام یک از این آمارها یا توابع نمونه‌ای، مناسبترین معیار برای یک مجموعه معین از داده‌هاست، و نتیجه به دست آمده چه معنایی دارد.

کتاب حاضر، با رعایت این دو شرط، و دارابودن سایر ویژگی‌هایی که ذکر خواهد شد، آمادگی کافی در مطالعه کننده پدید می‌آورد که با استقلال فکر و برحسب مقاصد خودش به کار توصیف و تحلیل آماری بپردازد، و گزارشهای آماری را از هر گونه‌ای که باشد، نقد و ارزیابی کند.

شاید الزام به محاسبات آماری یکی از عمومی‌ترین عواملی باشد که سبب رویگردانی علاقه‌مندان و نیازمندان از درسهای آمار می‌شود. از این رو، در این کتاب محاسبات به صورت عملیات ساده حساب درآورده شده و همه گامهای متوالی محاسبات برای رسیدن به آمار(تابع نمونه‌ای) مورد نظر به تفصیل نشان داده شده است.

همچنین طرز تعیین مناسبترین تابع نمونه‌ای برای هر مجموعه خاصی از داده‌های آماری، با تاکید  خاص نشان داده شده و کاربرد و معنای هر روش آماری از طریق مثالهایی زنده و مربوط، نمایانده شده است.

فصلهای کتاب چنان طرح‌ریزی شده است که مطالعه کننده به آسانی بر مطالب احاطه بیابد. در آغاز هر فصل طرح کلی محتوای ان فصل، که هم تمام نمایی از آن فصل، و هم خلاصه‌ای از مفهومها و روش های تازه است، ارائه می‌شود. این خلاصه‌ها، علاوه بر ارائه دیدی کلی از مطالب فصلها، بر آمادگی دانشجویان برای امتحانات نیز می‌افزاید.

از این گذشته، خلاصه‌ای جداگانه، تحت عنوان خلاصه فصل در آخر هر فصل آمده است، از آن پس، همه اصلاحات، نمادها، و فرمولهای تازه به کار رفته در هر فصل، به صورت بخشی جداگانه یکجا آمده و مرتب و تعریف شده است. و تمرینهای آخر فصلها از جمله وسیله‌های بسیار موثر برای مسلط‌شدن بر مطالب است."

این کتاب شامل فصل‌های زیر می‌باشد:

فصل 1) موضوع علم آمار؛

فصل 2) اندازه‌گیری و طرز ارائه داده‌ها ؛

فصل3) خلاصه‌های عددی توزیع‌ها؛

فصل 4) توزیع پیوسته احتمال: توزیع نرمال؛

فصل 5) توزیع ناپیوسته احتمالات؛

فصل 6) اساس استنتاج آماری؛

فصل 7) آزمون فرضیه‌ها؛

فصل 8) آزمون همقوارگی؛

فصل 9) مقایسه دو معیار پیوسته: آزمون‌های پارامتری؛

فصل 10) مقایسه دو معیار ناپیوسته: آزمو‌ن‌های ناپارامتری؛

فصل 11) مقایسه بیش از دو متغیر: تحلیل واریانس؛

فصل 12) رگرسیون (واگشت) خطی و همبستگی؛

فصل 13) آزمون همایندی معیارهای ناپیوسته؛

                                                         www.eslamibidgoli.ir