فرصت تغییر
عمر عباس واعظ طبسی تولیت آستان قدس رضوی به پایان رسید و سرنوشت یکی از بزرگترین نهادهای اقتصادی کشور رو به تغییر خواهد گذاشت. طی چند دهه گذشته آستان قدس رضوی به مدد انواع امتیازهایی که دریافت کرده، به یکی از بازیگران مهم صحنه اقتصاد کشور تبدیل شده است. این نهاد تقریبا در همه کسبوکارها فعالیت دارد؛ از تولید آبمیوه و لبنیات گرفته تا ساختمانسازی و اداره نهادهای مالی و البته بسیار بدیهیست که بخش بزرگی از این فعالیتها هیچ ارتباطی به مسئولیت و وظایف حاکمیتی این نهاد ندارد و تنها به مداخله بسیار جدی در فضای کسبوکارها انجامیده است؛ چه سروسامان دادن به امور زایرین، دخلی به واردات و صادرات اتومبیل و خشکبار ندارد. از این روست که بنده معتقدم که آستان قدس رضوی (و برخی دیگر از آستانههای مقدس)، بیشتر بنگاه اقتصادی هستند تا نهاد مذهبی.
نکته بسیار جالب توجه این است که تمام فعالیتهای این نهاد اقتصادی از مالیات معاف هستند و درآمد مالیاتی دولت از چنین حجم بزرگی از فعالیتهای اقتصادی، دقیقاً معادل صفر ریال است. همچنین این نهاد (و بسیاری از زیر مجموعههای آن) هیچگاه صورتهای مالی خود را برای عموم منتشر نکرده است و کسی از میزان درآمد و هزینه آن خبر ندارد.
اکنون که آیت الله واعظ طبسی درگذشته است، تغییر در ساختار و مدیریت این ابربنگاه اقتصادی ناگزیر خواهد بود و همین فرصت مناسبی ایجاد میکند که ساختار این نهاد به سمت خروج از کسبوکار و شفافیت پیش برود. انتشار صورتهای مالی، پرداخت مالیات بخشهای اقتصادی و واگذاری تمام شرکتهای زیرمجموعه آستان قدس رضوی گامهای نخستین راه طولانی شفافیت در اقتصاد ایران است که فرصت آن اکنون بیش از هر زمان دیگری مهیاست.
سعید اسلامی بیدگلی؛